Holenderski łowca asteroidów

Tom_Gehrels21 lutego przypada 90. rocznica urodzin wybitnego holenderskiego astronoma, Toma Gehrelsa. W latach 60. XX wieku wykonał on pionierskie badania planetoid. Badał też Saturna i Jowisza. W 2007 r. otrzymał nagrodę „Harolda Masursky’ego” za badania planetarne. Jego imieniem nazwano jedną z planetoid – 1777 planetoidę Gehrels.

Naprawdę nazywał się Anton M. J. Tom Gehrels, urodził się w 1925 r. w Haarlem. Dość szybko, już jako nastolatek, zaczął doszukiwać się prawd na temat istnienia Boga i otaczającej nas rzeczywistości. Kiedy wybuchła II wojna światowa, T. Gehrels, mając zaledwie trzynaście lat, rozpoczął działalność w holenderskim ruchu oporu. Zbiegł do Anglii, gdzie działał w organizacji sabotażowej i szpiegowskiej, pracując dla holenderskiego rządu na uchodźstwie.

Po zakończeniu wojny Tom Gehrels wrócił do Holandii, gdzie studiował astronomię i fizykę na Uniwersytecie w Leiden. Pod koniec 1940 r., mając niewiele oszczędności, pojechał autostopem do Kalifornii. Tam poznał słynnego amerykańskiego astronoma – Waltera Baadea. Niedługo potem Stany Zjednoczone stały się jego nowym domem.

T. Gehrels pracował najpierw w amerykańskim „Yerkes Observatory”, a następnie w Tucson. Tam pozostał do końca życia. Uczestniczył w analizowaniu właściciwości Jowisza i Saturna  przy użyciu wyników obserwacji nadawanych przez sondę kosmiczną Pioneer, uzyskując pierwsze bliższe rejestracje tych planet. W latach 50. XX wieku odkrył efekt opozycji w jasności planetoid i stworzył pierwszy system fotometrii, wykorzystywany w ich badaniach.

W Chicago Tom Gehrels  współpracował z Geraldem Kuiperem. Dołączył do jego zespołu, na Uniwersytecie Arizona, tworząc „Lunar and Planetary Laboratory”.

Lata 60. XX wieku to okres, kiedy T. Gehrels przeprowadzał pionierskie badania zależności populacji widma gwiazd, planetoid. W tym czasie kierował też badaniami fotopolarymetru, obrazującego sondy kosmiczne Pioneer 10 i Pioneer 11.

W 1979 r.  Uniwersytet Arizona wydał pierwszą publikację ze znanej serii „Badania Przestrzeni Kosmicznej”- pt. „Asteroid”, pod redakcją T. Gehrelsa.

W 1983 r. wraz ze współpracownikiem, T. Gehrels zainicjował projekt „Spacewatch”, który do dnia dzisiejszego skanuje nocne niebo nad Kitt Peak National Observatory, wypatrując obiekty, zbliżające się do Ziemi, mogące nam zagrażać.

Tom Gehrelsa uważany był za niezwykłą, twórczą osobowość. Niektórzy traktowali go nawet jak wariata, lub szaleńca, głównie z uwagi na jego teorie, dotyczące niekonwencjonalnych przekonań na temat kosmologii;  T. Gehrels wyjaśniał m.in. jak, jego zdaniem, mogło dojść do powstania wszechświata bez „Wielkiego Wybuchu”.

Zwykł mawiać sam o sobie: „Byłem nazywany wariatem, ale nie mogę nikogo za to winić. Jestem outsiderem. Dlatego to, co myślą inni nie obchodzi mnie. Kiedy zacząłem projekt „Spacewatch” to też nikt nie brał tego poważnie”.

T. Gehrels odkrył 4 574 planetoidy, 18 z nich samodzielnie, a resztę, współpracując z Cornelisem van Houtenem i jego żoną Ingrid van Houten-Groeneveld. Przez dłuższy czas zajmował pierwsze miejsce wśród indywidualnych odkrywców planetoid. W uznaniu jego zasług jedną z planetoid nazwano „Gehrels”, a w 2007 roku Oddział Badań Planetarnych Amerykańskiego Towarzystwa Astronomicznego nagrodził T. Gehrelsa „Nagrodą Harolda Masursky’ego” za badania planetarne.

//
Busy Polska – Holandia