Pomnik pamięci

Słowo „pomnik” pochodzi ze staropolszczyzny i oznaczało „pamięć”, „pamiętać”. Już Kamil Cyprian Norwid pisał :

Stawiłem sobie pomnik trwalszy niż ze spiżu.

Od królewskich piramid sięgający wyżej;

Ani go deszcz trawiący, ani Akwilony

Nie pożyją bezsilne, ni lat niezliczony…

Oczywiście chodzi tu o jego twórczość, która przetrwa ponad upływający czas i pozostanie w pamięci.

Natomiast pomnik ma upamiętniać miejsce, wydarzenie lub osobę. Może być to tablica, krzyż lub płyta z napisem. Początki pomników są już w starożytności. Z tego okresu utrwaliły się takie ich formy jak wolnostojące rzeźby, które w średniowieczu spotykane były  tylko w kościołach. W kolejnej epoce na rynkach miast stawiano pomniki władców i papieży. Wróciły postaci na cokołach i kolumnach. Barok wniósł pewne urozmaicenie. Cokoły ubogacano dodatkowymi rzeźbami.

DSCN1571

W tego typu pracach jeszcze z pierwszej połowy ubiegłego wieku dostrzec można wpływ kubizmu, futuryzmu, a nawet konstruktywizmu. Zostało to przełamane po drugiej wojnie światowej. W naszym kraju powstawały pomniki ku czci najczęściej władzy, odstraszające socrealistyczną ideologią. Ale jednocześnie w wielu  postumentach wpleciono żywioły – wiatr, ogień.

Spotkane w holenderskich miasteczkach pomniki – rzeźby są mniej lub bardziej abstrakcyjne, wykonane w różnych stylach i technikach. Ich zadaniem jest urozmaicić przestrzeń miejską. Niejednokrotnie jak np. w Helmond przy głównej ulicy w rynku usytuowane są w niewielkiej odległości od siebie.

DSCN1589

Trudno jest powiedzieć ile pomników / rzeźb jest w królestwie tulipanów. Przedstawiają one na przykład postaci ważne dla miast. Przykładami są: Erazm  w Rotterdamie, Hieronimus Bosh w Den Bosh. Uświetniono również zawodników sportowych (Coenraad Henrik Dillen – Eindhoven), artystów (Toon – Sittard, Chopin – Schiedam), polityków (R.D. Roosvelta i W.Churchila w Middelburgu), bohaterki  (Anna Frank), władców  ( królowa Wilhelmina  -Breda), a  nawet prostytutki (Belle w Amsterdamie). Do tego dochodzą pomniki dotyczące II wojny Światowej jak np. obelisk poświęcony żołnierzom gen. Maczka w Baarle-Nassau lub obelisk żołnierza we Vlissingen itp.

DSCN1616

Istotny w tych bryłach jest ich symbolizm. Na przykład umieszczone przy Pomniku Pamięci Narodowej w Amsterdamie płaczące psy, oznaczają lojalność i cierpienie. Jako ciekawostkę można przytoczyć, że w kraju nad Mozą , w Zwolle, organizuje się nawet festiwal rzeźby z lodu. Jednak to już jest całkiem inna historia.

Tekst i zdjęcia: Alicja Badetko